Od czego zacząć przebranżowienie?

Myślisz o zmianie branży na IT, ale nie wiesz, od czego zacząć? W tym artykule krok po kroku przeprowadzę Cię przez proces przebranżowienia. Zobaczysz, jak realnie zaplanować naukę, wybrać specjalizację i zbudować pierwsze doświadczenie.

Dlaczego warto zacząć przebranżowienie na IT właśnie teraz?

W 2021 roku kobiety stanowiły w Polsce tylko 15,5% osób zatrudnionych w IT, ale ten odsetek rośnie z roku na rok. Rynek potrzebuje nowych specjalistów, a polskim firmom nadal brakuje nawet 147 tys. ekspertów IT do osiągnięcia średniej unijnej. To realna luka, którą możesz wypełnić, jeśli dobrze zaplanujesz swoją zmianę zawodu.

Dużym atutem branży IT jest stabilność i szeroki wybór ścieżek kariery. Możesz odnaleźć się w obszarach typowo technicznych, jak programowanie czy Data Science, ale także w rolach z pogranicza biznesu i technologii, takich jak Project Manager, analityk danych czy UX/UI designer. W wielu z nich mocno liczą się umiejętności miękkie, komunikacja i myślenie analityczne, a nie tylko biegłe kodowanie.

IT pozwala przebranżowić się nawet w wieku 30, 40 czy 50 lat, bo liczy się realna wartość, jaką wnosisz, a nie metryka w CV.

Dodatkową motywacją bywają zarobki. W IT poziom płac jest wysoki w porównaniu z wieloma innymi branżami, a według raportu No Fluff Jobs aż 71% specjalistek IT dostało podwyżkę w ciągu ostatniego roku. Co ważne, różnica wynagrodzeń między kobietami i mężczyznami należy w Polsce do najniższych w Europie i wynosi jedynie 4,2%, więc Twoje kompetencje faktycznie mają szansę być oceniane sprawiedliwie.

Od czego realnie zacząć przebranżowienie?

Przebranżowienie to proces, a nie jednorazowa decyzja. Możesz traktować je jak inwestycję, która zacznie przynosić efekty po kilku miesiącach, a czasem po roku czy dwóch. Zamiast rzucać dotychczasową pracę z dnia na dzień, lepiej przygotować plan i działać etapami.

Na początek warto założyć, że przez pewien czas będziesz funkcjonować w dwóch światach: w dotychczasowej pracy i w równolegle budowanej nowej ścieżce. Taki układ daje poczucie bezpieczeństwa finansowego i pozwala spokojnie uczyć się, testować kierunki, robić pierwsze projekty i stopniowo sprawdzać, czy wybrana specjalizacja naprawdę Ci odpowiada.

Jak zrobić audyt swojej sytuacji zawodowej?

Zanim wybierzesz konkretny zawód w IT, zacznij od siebie. Dobrze przygotowany audyt zawodowy pozwoli Ci zobaczyć, co już masz, a czego brakuje, by wejść do branży technologicznej. Bez tej pracy łatwo wpaść w przekonanie, że „nie masz nic do zaoferowania”, mimo że Twoje dotychczasowe doświadczenia mogą być bardzo wartościowe.

Weź kartkę, otwórz swoje aktualne CV albo profil na LinkedIn i przeanalizuj krok po kroku całą historię zawodową. Do listy wpisz nie tylko etaty, ale też praktyki, wolontariat, prace sezonowe, staże czy projekty społeczne. Każde z tych doświadczeń dawało Ci jakieś kompetencje, kontakty, wiedzę o organizacji pracy.

W ramach takiej analizy możesz wypisać między innymi:

• stanowiska i zadania, które wykonywałaś w każdej pracy,
• konkretne osiągnięcia, z których jesteś dumna,
• umiejętności, których używałaś najczęściej (np. Excel, prezentacje, kontakt z klientem),
• problemy, które rozwiązywałaś i w jaki sposób to robiłaś,
• obszary, w których inni prosili Cię o pomoc lub radę.

Na bazie takiego przeglądu zobaczysz, które Twoje kompetencje są transferowalne do IT. Przykład: jeśli masz doświadczenie w finansach i pracy na danych, łatwiej może być Ci wejść w analitykę danych czy Data Science. Jeśli natomiast zarządzałaś projektami i zespołami, możesz celować w role typu Project Manager lub product owner.

Im lepiej znasz swoje mocne strony, tym łatwiej pokażesz przyszłemu pracodawcy, jaką wartość wnosisz do zespołu IT.

Jak ustalić cel i motywację?

Drugim ważnym krokiem jest jasne określenie, po co chcesz wejść do IT. Czy Twoim głównym celem są wyższe zarobki, ciekawsze projekty, większa niezależność, możliwość pracy zdalnej, czy może chęć używania technologii do rozwiązywania realnych problemów? Odpowiedzi na te pytania wpływają na wybór ścieżki.

Dobrze, gdy cel jest konkretny i możliwy do zmierzenia. Zamiast ogólnego „chcę wejść do IT”, możesz zapisać „za 18 miesięcy chcę pracować jako junior tester oprogramowania w średniej firmie i zarabiać X zł netto” albo „za rok chcę mieć portfolio trzech projektów w UX/UI i odbyty staż”. Taki opis pomaga wybrać kursy, projekty i działania, które naprawdę Cię do tego punktu przybliżają.

Jak wybrać specjalizację w IT?

IT to dziesiątki ścieżek, a na starcie trudno zdecydować, którą z nich obrać. W badaniach EnterTheCode.pl osoby planujące przebranżowienie najczęściej wskazują takie role jak tester oprogramowania, analityk danych oraz Project Manager. Wśród innych popularnych kierunków pojawiają się programista Java, JavaScript developer, developer gier, specjalista UI/UX i ekspert ds. Blockchain.

Warto pamiętać, że w IT nie każdy musi być programistą. Według danych z branży tylko około 21% kobiet zajmuje się stricte programowaniem, a reszta wybiera testowanie, analizę, zarządzanie projektami, cyberbezpieczeństwo czy obszary business IT. Dzięki temu możesz dobrać dla siebie ścieżkę zgodną z temperamentem i dotychczasowym doświadczeniem.

Jak przetestować różne ścieżki zanim się zdecydujesz?

Zanim wybierzesz jedną specjalizację, dobrze jest spróbować kilku kierunków w wersji „demo”. Wtedy nie opierasz decyzji na wyobrażeniach, tylko na realnym doświadczeniu. Taka faza testów może trwać np. 1–3 miesiące i odbywać się równolegle z pracą.

Dla każdej interesującej ścieżki (np. testowanie, Data Science, UX, cyberbezpieczeństwo) możesz zaplanować krótkie zadania próbne i mini-projekty. Podczas tej fazy postaraj się zanotować, co Cię wciąga, co męczy, a w czym widzisz największy sens.

Aby porównać różne kierunki, pomocna będzie prosta tabela:

Taki prosty przegląd pomaga zderzyć Twoje oczekiwania z tym, jak wygląda codzienna praca w danej roli. Kiedy już wybierzesz wstępny kierunek, łatwiej będzie ułożyć plan nauki i dobrać kursy.

Jakie umiejętności są naprawdę cenione w IT?

Raport No Fluff Jobs, oparty na odpowiedziach specjalistek z branży, pokazuje ciekawą listę kompetencji, które są uznawane za najbardziej wartościowe. Na samej górze pojawia się umiejętność rozwiązywania problemów (77,4%) i praca zespołowa (73,9%). Bardzo wysoko oceniane są też umiejętności analityczne (63%), krytyczne myślenie (45,6%) i prezentacja oraz autoprezentacja (31%).

Niżej w zestawieniu znajdziesz także asertywność i negocjacje (30%), inteligencję emocjonalną (29,5%), radzenie sobie w kryzysie (28,9%), odporność na stres (28,8%) oraz zarządzanie projektami (24,5%) i ludźmi (18,2%). Te dane dobrze pokazują, że IT nie jest tylko światem kodu. To środowisko, w którym szeroki zestaw „miękkich” kompetencji jest równie wartościowy jak znajomość technologii.

Jak uczyć się IT – studia, kurs czy samodzielna nauka?

Gdy już wiesz, czego chcesz i w jakim kierunku zmierzasz, czas wybrać sposób nauki. Masz do dyspozycji trzy główne ścieżki: studia, samodzielną edukację oraz kursy i szkolenia. Każda z nich ma mocne i słabsze strony, a często najlepsze efekty daje ich łączenie.

Ważne, by dopasować formę nauki do Twojej sytuacji życiowej. Jeśli pracujesz na pełen etat i masz rodzinę, intensywne dzienne studia informatyczne mogą być mało realne, ale już wieczorowe kursy online czy samodzielne projekty po pracy są jak najbardziej wykonalne.

Studia informatyczne

Studia to klasyczny sposób wejścia do branży. Dają dyplom, sieć znajomości z uczelni i przegląd wielu zagadnień. Część osób czuje się pewniej, mając formalne wykształcenie kierunkowe, zwłaszcza jeśli myśli o pracy naukowej lub dużych korporacjach, które mocno zwracają uwagę na tytuły.

Z drugiej strony wiele programów studiów informatycznych nadal jest mało praktycznych. Zajęcia z programowania bywają rozproszone, a konkretne języki programowania i technologie omawia się tylko ogólnie. Studia rzadko wystarczają, by po obronie dyplomu od razu wejść na samodzielne stanowisko, więc i tak będziesz potrzebować projektów, kursów albo staży.

Nauka samodzielna

Internet pełen jest darmowych materiałów: kursów wideo, blogów, dokumentacji, webinarów i tutoriali. Samodzielna nauka daje dużą elastyczność. Możesz uczyć się w swoim tempie, w dowolnych godzinach, wybierając dokładnie te zagadnienia, które są Ci potrzebne. Dla wielu osób to ogromna zaleta.

Minusem jest brak struktury i wsparcia mentora. Na początku łatwo się pogubić, tracić czas na dobieranie materiałów lub utrwalać złe nawyki. Zdarza się też, że po kilku miesiącach samodzielnej nauki następuje spadek motywacji, bo nie ma kogoś, kto podpowie, co poprawić i jak przełożyć wiedzę na praktyczne projekty.

Kursy i bootcampy IT

Dla wielu osób najlepszym punktem startowym okazują się kursy IT i tzw. bootcampy. Raporty pokazują, że wybiera je ok. 50,7% przebranżawiających się kobiet. Tego typu szkolenia mają zwykle konkretny program nauki, harmonogram, wsparcie mentora oraz zadania praktyczne, które prowadzą od zupełnych podstaw do poziomu juniora.

W niektórych kursach, jak intensywne programy Data Science, stosuje się test predyspozycji. Organizatorzy sprawdzają wtedy znajomość podstaw Pythona, zdolności logicznego myślenia i rozwiązywania problemów. To filtr, który zmniejsza ryzyko, że zapiszesz się na zbyt zaawansowane szkolenie i szybko się zniechęcisz.

Nowoczesne kursy IT często odbywają się online, co pozwala łączyć naukę z pracą i życiem rodzinnym. Istotne są też elementy takie jak:

• projekt końcowy do portfolio,
• ćwiczenia na realnych danych lub zadaniach zbliżonych do pracy komercyjnej,
• kontakt z trenerem lub mentorem, który na bieżąco komentuje kod,
• dostęp do społeczności kursantów, z którą możesz się wspierać.

Część szkół współpracuje z firmami i oferuje dostęp do ofert pracy albo wsparcie w przygotowaniu CV i profilu na LinkedIn. To przydatne szczególnie wtedy, gdy nie masz jeszcze sieci kontaktów w IT.

Jak wejść w Data Science i obszary danych?

Jednym z najszybciej rosnących obszarów jest Data Science, a więc praktyczne zastosowanie matematyki, statystyki i Pythona do rozwiązywania problemów biznesowych. W tym segmencie pracuje już około 23% kobiet (dane Bulldog IT 2023) i ten udział rośnie wraz z popularyzacją sztucznej inteligencji.

Analitycy danych, specjaliści Machine Learning i eksperci AI zajmują się m.in. budowaniem modeli predykcyjnych, analizą dużych zbiorów danych (Big Data), przygotowywaniem raportów i prezentowaniem wniosków decydentom. To obszar, w którym liczy się nie tylko matematyka, ale też umiejętność opowiedzenia historii na podstawie liczb i przekonywania innych do swoich wniosków.

Jakie kompetencje są potrzebne w Data Science?

Jeśli myślisz o Data Science, warto sprawdzić, na ile pasuje do Ciebie połączenie techniki z biznesem. Typowy zestaw umiejętności obejmuje znajomość Pythona, bibliotek typu pandas i NumPy, podstawy Machine Learning, a także swobodne poruszanie się w statystyce opisowej i wnioskowaniu. W wielu firmach ważne są też umiejętności prezentacji i komunikacji z osobami nietechnicznymi.

Z raportu Antal i Sektorowej Rady ds. Kompetencji Informatyka wynika, że rosnące znaczenie mają przede wszystkim:

• machine learning i architektura AI,
• programowanie w języku Python,
• praca z bibliotekami data science i sztucznej inteligencji,
• tworzenie testów automatycznych,
• praca z Big Data oraz chmurą.

Według danych płacowych osoby na stanowiskach związanych z Data Science mogą zarabiać średnio ok. 8709 zł brutto na umowie o pracę, a juniorzy około 6159 zł brutto. Na kontraktach B2B widełki bywają znacznie wyższe i sięgają nawet 18 139 zł. To konkretny argument, by poważnie rozważyć tę ścieżkę, jeśli lubisz liczby i analizy.

Jak budować portfolio, kompetencje i sieć kontaktów?

Nawet najlepsza teoria nie wystarczy, jeśli nie pokażesz jej w działaniu. Początkujących kandydatów do IT najczęściej odróżnia od siebie nie lista kursów, ale to, czy mają choć kilka realnych projektów i potrafią o nich opowiedzieć. Z tego powodu budowanie portfolio warto zacząć jak najszybciej, nawet jeśli wciąż uczysz się podstaw.

Portfolio nie musi być od razu spektakularne. Wystarczy kilka dopracowanych projektów, które pokazują Twoje myślenie, sposób pracy i zakres użytych technologii. Dla rekrutera lub menedżera ważniejsze bywa konkretne repozytorium na GitHubie niż dziesięć certyfikatów bez praktycznych przykładów.

Jak tworzyć portfolio na start?

Na początku możesz korzystać z tematów proponowanych na kursach, ale dobrze jest dodać też coś własnego. Wtedy pokazujesz inicjatywę i umiesz samodzielnie zdefiniować problem do rozwiązania. Takie portfolio może zawierać np. proste aplikacje, analizy danych z otwartych źródeł, makiety interfejsów czy scenariusze testowe.

Dobrym uzupełnieniem są hackathony, projekty wolontariackie albo współpraca z małymi firmami, które potrzebują wsparcia IT, ale nie mają budżetu na duże zespoły. To przestrzeń, w której możesz poćwiczyć współpracę zespołową, zobaczyć, jak wygląda realna komunikacja z klientem i jednocześnie zdobyć materiał do portfolio.

Jak rozwijać umiejętności miękkie i networking?

Technika to tylko część układanki. W nowym zawodzie będą Ci potrzebne także komunikacja, praca zespołowa, asertywność i obycie biznesowe. Wiele z tych rzeczy możesz rozwijać już teraz, w swojej obecnej pracy, w organizacjach pozarządowych albo w projektach pobocznych.

Dobrym wsparciem jest mentor – osoba z branży, która już przeszła drogę, o której myślisz. Taki mentor (czasem spotykany w ramach kursu, a czasem przez LinkedIn czy grupy branżowe) może pomóc zweryfikować Twoje pomysły, pokazać, co jest realne w danym czasie, i doradzić, które działania mają największy sens na danym etapie.

Relacje w IT możesz budować przez udział w meetupach, konferencjach, grupach na Facebooku i Slacku, a także przez tworzenie własnych treści. Dla wielu osób dobrym krokiem jest założenie bloga lub profilu eksperckiego, gdzie opisują swoją naukę, wyzwania, rozwiązane problemy. Z czasem takie miejsce staje się wizytówką, którą możesz podlinkować w CV.